Mindfulness Nedir? Hiç Duymadıysan Buradan Başla
Bugün kaç kez aynı anda iki şey yaptın?
Yemek yerken telefona baktın. Birini dinlerken cevabını hazırladın. Çalışırken başka bir şeyi düşündün.
Muhtemelen çoğu.
İşte mindfulness tam buradan başlıyor.
Mindfulness Nedir?
Mindfulness, Türkçede bilinçli farkındalık olarak geçiyor. Ama bu çeviri tek başına pek bir şey anlatmıyor.
Daha basit söylemek gerekirse:
Mindfulness, o anda ne yaşadığını fark edebilme becerisidir.
Yemek yerken gerçekten yemek yediğini fark etmek.
Birisi konuşurken cevabını hazırlamak yerine gerçekten dinlemek.
Sinirlendiğinde doğrudan tepki vermeden önce “Şu anda sinirleniyorum” diyebilmek.
Dikkatinin dağıldığını fark edip tekrar yaptığın işe dönebilmek.
Ve belki mindfulness’ı en iyi özetleyen cümle şu:
Düşüncelerini fark edebilirsin. Ama her düşüncene inanmak zorunda değilsin.
Bu küçük ayrım, günlük hayatta düşündüğünden daha önemli olabilir.
Mindfulness Ne Değildir?
Kavramı anlamanın en kolay yollarından biri ne olmadığını bilmek.
Çünkü mindfulness çoğu zaman olduğundan farklı anlatılıyor.
Mindfulness zihni tamamen boşaltmak değildir
İnsan zihninin düşünmesi normaldir.
Amaç düşünceleri tamamen ortadan kaldırmak değil, ortaya çıktıklarını fark edebilmektir.
Mindfulness sadece meditasyon değildir
Meditasyon, mindfulness pratiğinde kullanılabilecek araçlardan biridir.
Ama yürürken, yemek yerken, çalışırken veya birisini dinlerken de bilinçli farkındalık uygulanabilir.
Mindfulness sürekli sakin olmak değildir
Öfkelenebilirsin.
Kaygılanabilirsin.
Üzülebilirsin.
Mindfulness bu duyguların hiç ortaya çıkmayacağını vaat etmez.
Mindfulness “pozitif düşün” demek değildir
“Kötü düşünme, güzel şeylere odaklan” yaklaşımıyla aynı şey değildir.
Amaç rahatsız edici düşünceleri görmezden gelmek değil, onları da fark edebilmektir.
Mindfulness sorunları ortadan kaldırmaz
Sınavın varsa yine olacak.
Teslim tarihin yaklaşmaya devam edecek.
Faturaların varsa yine gelecek.
Mindfulness dışarıdaki problemi sihirli bir şekilde çözmez. Daha çok, o problem karşısında zihninde ve bedeninde neler yaşandığını fark etmeye yardımcı olabilecek bir yöntemdir.
Mindfulness terapi değildir
Mindfulness pratikleri bazı insanlar için yararlı olabilir ancak psikolojik veya psikiyatrik desteğin yerine geçmez.
Profesyonel destek gerektiren bir durumda mindfulness’ı tedavinin alternatifi olarak görmek doğru değildir.
Neden Bu Kadar Zor? Otomatik Pilot Meselesi
Günlük davranışlarımızın önemli bir kısmı alışkanlıklar ve otomatik tepkilerle ilerler.
Eve giderken sürekli kullandığın yolu düşün.
Bazen kapıya ulaşırsın ve yolculuğun büyük bölümünü neredeyse hatırlamazsın.
Bu aslında kötü bir şey değildir. Her hareketimizi bilinçli olarak düşünmek zorunda kalsaydık hayat oldukça yorucu olurdu.
Sorun, hayatımızın çok büyük bir bölümünü de fark etmeden aynı şekilde yaşamaya başladığımızda ortaya çıkıyor.
Telefonu neden açtığını bilmeden Instagram’a girmek.
Canın sıkıldığında otomatik olarak bir şeyler atıştırmak.
Birisi seni eleştirdiğinde düşünmeden savunmaya geçmek.
Ya da şu oldukça tanıdık durum:
Arkadaşın sana kısa bir mesaj attı.
İki kelime.
Zihnin hemen çalışmaya başlıyor:
“Bana mı kızdı?”
“Yanlış bir şey mi söyledim?”
“Geçen hafta da bir şey olmuştu zaten…”
Ortada iki kelimelik bir mesaj var.
Ama zihnin birkaç dakika içinde çoktan koca bir hikâye yazmış durumda.
Mindfulness burada sana “Düşünme” demiyor.
Daha çok şunu fark ettirmeye çalışıyor:
“Şu anda zihnim bir hikâye oluşturuyor.”
Bu farkındalık, düşünceyle arana küçük bir mesafe koyabilir.
Ve bazen ihtiyacımız olan tam olarak o küçücük mesafedir.
Mindfulness Ne İşe Yarar?
Mindfulness’ın amacı seni sürekli sakin veya mutlu yapmak değil.
Günlük hayatta farkındalığını artırabilecek bazı alanlar var.
Dikkat yönetimi
Bilgisayarın başındasın.
Bir iş yapman gerekiyor.
10 dakika çalışıyorsun.
Bir bildirim geliyor.
Telefona bakıyorsun.
Bir mesaj derken başka bir uygulamaya geçiyorsun.
20 dakika sonra ne yaptığını fark ediyorsun.
Mindfulness pratiği, dikkatinin dağıldığını fark etmene ve onu yeniden yaptığın işe yönlendirmene yardımcı olabilir.
Bu yüzden konu yalnızca “rahatlamak” değil.
Dikkatini nereye verdiğini fark edebilmekle de ilgili.
Stresi daha erken fark etmek
Bazen stresli olduğumuzu ancak iyice gerildikten sonra fark ederiz.
Oysa beden daha önce bazı sinyaller vermeye başlamış olabilir.
“Omuzlarımı yine sıkmışım.”
“Nefesim hızlanmış.”
“Çenemi sıkıyorum.”
“Bir saattir aynı şeyi düşünüyorum.”
Mindfulness, bu sinyalleri daha erken fark etmene yardımcı olabilir.
Çünkü bir şeyi değiştirebilmenin ilk adımlarından biri, onun gerçekleştiğini fark etmektir.
İletişimde gerçekten dinlemek
Birisi sana bir şey anlatırken gerçekten onu mu dinliyorsun?
Yoksa konuşmasının bitmesini bekleyip vereceğin cevabı mı hazırlıyorsun?
İkisi oldukça farklı.
Farkındalık arttığında şu anları yakalama ihtimalin de artabilir:
“Şu anda savunmaya geçiyorum.”
“Şu anda onu dinlemiyorum.”
“Şu anda öfkeden hemen cevap vermek istiyorum.”
Bazen bir tartışmanın yönünü değiştirmek için gereken şey yalnızca birkaç saniyelik bir duraklamadır.
Mindfulness Nasıl Yapılır?
Teoride oldukça basit:
Dikkatini bilinçli olarak bulunduğun ana yönlendirirsin ve ortaya çıkan düşünceleri, duyguları veya bedensel hisleri hemen değiştirmeye çalışmadan fark edersin.
Küçük bir deney yapabilirsin.
Şu an bunu okurken bir dakikanı ayır.
Telefonunu masaya bırak.
Nefesinin nasıl olduğunu fark et.
Çevrende hangi sesler var?
Vücudunun herhangi bir yerinde gerginlik hissediyor musun?
Aklından hangi düşünceler geçiyor?
Onları değiştirmeye çalışma.
Sadece fark et.
Muhtemelen birkaç saniye içinde zihnin başka bir yere gidecek.
Sorun değil.
Bunu fark ettiğinde tekrar bulunduğun ana dön.
Gitmek. Fark etmek. Geri dönmek.
Mindfulness’ın temel mantığı bundan çok uzak değil.
Mindfulness Eğitimi Nedir, Neden Katılmalısın?
“İnternette zaten nefes egzersizleri var. Neden bunun eğitimine katılayım?”
Oldukça makul bir soru.
Dürüst cevap şu:
Katılmak zorunda değilsin.
Mindfulness’ı kendi başına da araştırabilir ve temel uygulamaları deneyebilirsin.
Ama ilk kez denediğinde büyük ihtimalle şöyle bir şey yaşayacaksın:
Nefesine odaklanmaya çalışıyorsun.
Beş saniye sonra:
“Akşam ne yiyecektim?”
Tekrar nefesine dönüyorsun.
“Mesaja cevap vermedim.”
Tekrar deniyorsun.
“Yarın toplantı vardı.”
Sonra da:
“Ben bunu yapamıyorum galiba.”
Oysa dikkatinin dağılması başarısız olduğun anlamına gelmiyor.
Dikkatinin dağıldığını fark ettiğin an zaten pratiğin bir parçası.
Bir mindfulness eğitiminin değeri tam olarak burada ortaya çıkabilir.
Kavramın ne olduğunu doğru anlamak, temel uygulamaları deneyimlemek, neden yapıldığını görmek ve günlük hayata nasıl taşınabileceğini öğrenmek bu süreci daha anlaşılır ve uygulanabilir hâle getirebilir.
Mindfulness Eğitiminden Ne Öğrenirsin?
İyi bir başlangıç eğitiminden çıktığında yalnızca “mindfulness nedir?” sorusunun cevabını bilmekten fazlasını kazanman gerekir.
Örneğin:
Dikkatinin nereye gittiğini fark etmek Stres anındaki bedensel sinyalleri tanımak Düşünce ile gerçek arasındaki farkı görmek Otomatik tepkilerini fark etmek Nefes ve beden farkındalığı gibi temel pratikleri öğrenmek Günlük hayatına küçük farkındalık anları ekleyebilmek
Ve belki de en değerlisi:
Kendi zihninin nasıl çalıştığını biraz daha yakından tanımak.
Çünkü bütün gün birlikte yaşadığımız ama çoğu zaman en az gözlemlediğimiz şeylerden biri kendi zihnimiz.
Mindfulness Eğitimine Katılmazsam Ne Olur?
Muhtemelen hiçbir dramatik şey olmaz.
Hayatına aynen devam edersin.
Bunu özellikle söylemek gerekiyor çünkü mindfulness bir zorunluluk değil.
Ama belki bazı davranışlarının ne kadar otomatik olduğunu hiç düşünmezsin.
Belki stresin bedeninde nasıl başladığını çok geç fark edersin.
Belki bir tartışmada verdiğin tepkiyle o tepki arasındaki birkaç saniyelik alanı hiç keşfetmezsin.
Belki de mindfulness’ı denersin ve sana göre olmadığını düşünürsün.
Bu da mümkün.
Mindfulness’ın değeri sana:
“Bunu yapmak zorundasın.”
demesinde değil.
Sana kendi hayatına biraz daha dikkatli bakabileceğin yeni bir pencere açmasında.
O pencerenin sana iyi gelip gelmediğine zaten sen karar verirsin.
Sonuç: Belki Mesele Daha Sakin Olmak Değildir
Mindfulness her şeyi çözmez.
Seni sürekli mutlu yapmaz.
Zihnini tamamen susturmaz.
Hayatındaki problemleri ortadan kaldırmaz.
Ama sana kendine şu soruları sorabileceğin küçük bir alan açabilir:
Şu anda ne düşünüyorum?
Ne hissediyorum?
Dikkatim nerede?
Neye tepki veriyorum?
Ve bazen hayatımızdaki bir şeyi değiştirmek için ihtiyacımız olan ilk şey tam olarak budur:
Onu fark etmek.
Mindfulness’ı Yalnızca Okuma, Deneyimle
Bu yazıyı okurken birkaç kez “Ben de bunu yapıyorum” dediysen, mindfulness’ı yalnızca teoride bırakmak zorunda değilsin.
14 Eylül Pazartesi saat 20.00’de Gürçin Gökçebağ ile Mindfulness Eğitimi Badi Next’te.
Eğitimde mindfulness kavramını sıfırdan öğrenebilir, temel farkındalık uygulamalarını deneyebilir ve günlük hayatında sana nasıl bir karşılığı olabileceğini görebilirsin.
Daha önce mindfulness ile hiç karşılaşmamış olman sorun değil. Eğitim başlangıç seviyesinde ve konuyu ilk kez keşfedenler için de uygun.
Canlı katılım ücretsiz.
Eğitimi incele ve ücretsiz katıl: https://badinext.com/etkinlikler/mindfulness-egitimi